Şarkul Avsat Türkçe https://turkish.aawsat.com Şarkul El-Avsat gazetesi dünyaca en ünlü günlük Arapça gazetesi sayılır. Farklı dört kıtada bulunan 12 şehirde aynı anda basılmaktadır. http://feedly.com/icon.svg

İçeride ve dışarıda Reisi

İçeride ve dışarıda Reisi

Pazartesi, 21 Haziran, 2021 - 06:15
Abdurrahman Raşid
Suudi Arabistan’lı gazeteci. Şarku’l Avsat’ın eski genel yayın yönetmeni

Wall Street Journal gazetesi, daha sert bir adamın İran’da cumhurbaşkanlığına gelişini, Joe Biden yönetimine, daha kapsamlı bir nükleer anlaşma yapılsa bile İran’ın daha iyiye dönme niyetinde olmadığını gösteren bir mesaj olarak değerlendirdi. Biz bölge halkı, bunun devrimden beri realitenin devamı olduğunu ve Tahran rejiminin değişeceği inancının bir serap olduğunu çok iyi biliyoruz. 40 yıldır rejimde hiçbir şey değişmedi. Yeni başkan, seksenlerden beri İran’ın liderlerinden biri olan Reisi. Rejimin kendisi ve dünya hakkındaki aşırılıkçı dini vizyonu hiç değişmedi. Rejimin askeri projeleri hiç değişmedi.

İran’da dini lider arzu etmedikçe ve önceden belirlemedikçe hiçbir cumhurbaşkanı aday olamaz, seçilemez ve göreve başlayamaz.

Seçimlerde önemli olan, özellikle dini liderin adamları olmak üzere, din adamlarının arasındaki çatışmayı açıkça ortaya koymalarıdır.

Hamaney, son sözü söyleyen en yüksek siyasi otoritedir. Cumhurbaşkanı, kararlarını vermeden önce ona müracaat eder.

Hamaney ile cumhurbaşkanları arasındaki çatışmalar bir sır değil. Cumhurbaşkanlarının çoğu iktidardaki güçlerle anlaşmazlıklar sonucu görevden ayrıldıktan sonra bunun bedelini ödemek zorunda kaldı. Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi’nin kardeşi ve 100 arkadaşı, Hatemi’nin istifasından ve Mahmud Ahmedinejad’ın 2009’da cumhurbaşkanlığını kazanmasından sonra tutuklandı. Hasan Ruhani’nin zaferinden sonra da Ahmedinejad’ın akrabası ve en güçlü bakanı Rahim Mişai tutuklandı. Ahmedinejad’ın eleştirileri sonucunda Mişai hapisten çıkarılarak akıl hastanesine yerleştirildi. Haşimi Rafsancani, 2013’te aday olmaya çalıştıktan sonra sınır dışı edilmesi için komplo kuruldu ve oğlu Mehdi tutuklanarak 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ruhani, cumhurbaşkanlığı konutunu terk etmeye hazırlanırken Devrim Muhafızları, onun Dışişleri Bakanı olan Cevad Zarif’i, Kasım Süleymani’nin anısına hakaret etme suçlamasıyla tehdit etti. Bu çatışmalar henüz rejimin varlığını tehdit etmiyor ancak kararları büyük güçlerden biri lehine, büyük ihtimalle de Devrim Muhafızları lehine hızlandırıyor.

Cumhurbaşkanının konumu ve yetkileri, dini jiderin oğlu Mücteba’nın ortaya çıkması ve iktidara gelmesi ve Devrim Muhafızları’nın nüfuzun genişlemesi ile eskisinden daha zayıf ve marjinalleşmiş hale gelmiştir. Devrim Muhafızları, kurucu dili lider olan Humeyni’nin iktidara gelişiyle ilk yıllarda özellikleri ve yetkileri şekillenen Kum şehrindeki dini okulun yönetim sistemini sona erdirmek üzere yaptıkları uygulamalarla rejim üzerindeki nüfuzlarını artırdılar. Belki de bu değişim çarkını yavaşlatan, Amerikalıların Kasım Süleymani’yi öldürmesiydi. Ancak bu da Devrim Muhafızları’nı durduramadı. Devrim Muhafızları hala ekonominin eklemlerini kontrol ediyor, en yüksek güvenlik merkezlerini elinde bulunduruyor, dış ilişkilere ait görüşlerini dayatıyor Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen’deki savaşları yönetiyor.

İbrahim Reisi’nin seçilmesinden sonra dış politikada da önemli bir değişiklik olmasını beklemiyoruz. Ruhani’nin ekibi tarafından Viyana’da müzakere edilen kapsamlı nükleer anlaşma, Dini Lider Hamaney’in yetki alanında olduğu için yürürlüğe girecektir.

Ancak Reisi’nin yükselişi gibi sert bir yükseliş, rejime karşı içerdeki kızgınlığı artıracaktır. İçerideki kızgınlığın, Yeşil Hareket’in 2009’da ortaya çıkmasından bu yana halk arasında yükselişte olduğunu görüyoruz. Bu hareket başta ana şehirlerle sınırlıyken sonradan rejimin destekçisi olan kırsal alanlara da yayılmış ve oralarda da protestolar ortaya çıkmıştı.

Tahran’daki üçlü yönetim, Başkan Reisi, Devrim Muhafızları ve Mücteba Hamaney, Afganistan’da ve Arap ülkelerinde dış genişleme politikasını sürdürecek ve isyancı iç sesleri de bastıracaktır.


DİĞER KÖŞE YAZILARI

Editörün Seçimi

Multimedya