Mısırlı dünyaca ünlü futbol yıldızı Muhammed Salah şu anda Türkiye liginde Trabzonspor'da oynuyor, ancak asıl haber bu değil. İki kızının ardından bir oğlu oldu. Salah'ı ve eşini tebrik etsek de yine asıl haber bu değil, Salah'ın çocuğuna seçtiği isimdir: “Leil”.
Salah ile ilgili haberleri takip edenler bu ismin kökenini ve Arapça olup olmadığını merak ettiler.
Evet, isim Arapça ve eski. Gecenin kendisine atıfta bulunuyor. Kuran-ı Kerim'de de el-Leyl (gece) adında bir sure var. Geçmişte ve bugün pek çok Arap gündüz (nahar) ve günün diğer vakitleri gibi leyl veya leil (gece) ismini taşımıştır.
Arap Yarımadası'nın kalbinde, eski köklü Yam kabilesinden doğan el-Acman kabilesinin kahramanları ve ileri gelenleri arasında Leyl el-Mutalakkam adında birisi vardı. Necd’teki halk şiirinde, özellikle Emir İbn Raşid'in, kabile reisi Şeyh Rakan ibn Hislin'e iletmek üzere Leyl’e verdiği mektuptaki bir beyitte adı geçmektedir. Beyit şöyle der:
Ey Leil, Şeyh Rakan'a selamlarımı ilet / Yam reisine ve emirine selam söyle
Benzer şekilde, bazı şehirli Arap aileler de leyl veya kendisinden türetilmiş kelimeleri ad olarak kullanmıştır; bunların en bilineni Hicaz'daki Cemal el-Leyl ailesidir. Hicaz'dan bahsetmişken, Mekke'de, Mescid-i Haram'ın yakınında, “Suk el-Leyl” (Gece Pazarı) adı verilen ünlü ve eski bir pazar vardır.
Gecenin aksi olan gündüz (nahar), Leyl adından daha yaygındır. Eski Arap tarihinde Nahar adını taşıyan en ünlü şahsiyetlerden biri, topraklarının tamamı Horasan'da bulunan Bakr kabilesinin “şairi” Nahar ibn Tavsa'a el-Bakri'dir. Biyografisinde, hicivleri olduğu ve Kuteybe ibn Müslim'i de hicvettiği, Kuteybe’nin onun huzuruna getirilmesini emrettiği, bunun üzerine kaçarak Kuteybe'nin annesine sığındığı, onun da affedilmesi için aracı olduğu, Kuteybe’nin şairi affedip ona ikramda bulunduğu anlatılır. Hicri 83 yılında vefat eden el-Muhallab ibn Ebi Sufra için bir ağıt da yazmıştır. Gece ve gündüzden bahsetmişken, ikisini de içeren bir Arapça kelime de var. Bir arkadaşım bana oğluna “Malavan” adını verdiğini söyledi; bu isim hem gece hem de gündüz anlamına geliyor; tek bir kelime gece ve gündüzün birbirini takip etmesini ifade ediyor. Bu isim, sanki bütün zamanı ifade eder gibi iki vakti birleştiriyor. İsimler, atalar ve soyundan gelenlerin bu isimlerle gurur duymasıyla ilgili olarak Nahar’ın, şimdiye kadar yazılmış en güzel beyitlerden biri olarak kabul edilen şu beyti vardır:
Asil olan, şerefli soyu olan değildir
Asıl asil olan takva sahibidir
Küçük bir gözlem; Batı ülkelerinde yaşayan bazı Araplar veya anavatanlarında yaşasalar bile Batı kültürünü benimsemiş olanlar, çocuklarına Batılıların kulağına hoş gelen ve belki de Batı kültürlerinde yaygın olarak kullanılan ama aynı zamanda Arapça kökenli olan isimler vermeyi tercih ediyorlar. Bunu çocuklarının hayatını ve iletişimi kolaylaştırmak için yapıyorlar ve Leil ismi, erkekler için Adem ve Yusuf, kızlar için Sara ve Leyla isimleri gibi bu avantajı sunuyor.
Ancak isimler, anlamlarından veya kendisini taşıyanların şöhretinden bağımsız olarak, bir kişinin kimliğini oluşturmaz veya kendisinde herhangi bir iz veya etki bırakmaz. Davranışlarının ismiyle hiçbir ilgisi olmayan kaç kişi var?
Muhammed Salah'ın oğlu Leil’e uzun, aydınlık ve mutlu bir hayat diliyoruz.
