Semir Ataullah
Lübnanlı gazeteci - yazar
TT

Amin Maalouf’un anlattığı gibi

Eski edebiyatta «anlatıcı» ya da «bilge» figürü hâkimdi. Bu kişi, her yıl aynı hikâyeleri tekrarlayan, insanları eğlendiren, onlara arkadaşlık eden ama herhangi bir amacı olmayan halk hikâyecisinden farklıydı.

Anlatıcının, dinleyicilerinden daha geniş bir bilgiye sahip olması ve kendisine yöneltilecek sorular ne kadar zor ve karmaşık olursa olsun, bunların cevaplarını bilmesi beklenirdi.

Amin Maalouf’la ilk kez, birkaç yıl boyunca birlikte çalıştığımız En-Nehar gazetesinin ofislerinde karşılaştığımda edindiğim ilk izlenim tam olarak buydu.

O, her zaman «önümüzdeydi». Zor konuların daima içindeydi ve sürekli bir araştırmaya dalmış olurdu. Bu araştırmayı kendi üslubuyla önümüze serer, onu kolay okunur, keyifli ve kusursuz bir anlatıya dönüştürürdü. Öyle ki, bu anlatıya ne bir şey eklemek ne de ondan bir şey çıkarmak mümkün olurdu.

İlk kitabı “Arapların Gözünden Haçlı Seferleri”, emeği bir ilke ve yöntem olarak benimsemesinin ilk örneğiydi. Bu yaklaşım, ardından gelen bütün eserlerinde devam etti ve daha da derinleşti.

İlk bakışta tarihî olaylardan yola çıkarak yazılmış bir roman gibi görünen bu eserler, her yeni kitapla birlikte gerçeğin özüne biraz daha yaklaşıyordu. Çünkü bu adamın bir davası vardı. Hem de bütün meselelerin en önemlisi olan bir dava: İnsan.

Bu insan, şaşırtıcı ölçüde bir anlatıcıya benzer. Tıpkı onun gibi çifte kimlik taşır; bir dilin içinde doğmuş, başka bir dilde yazmıştır. Bir gün Fransız dilinin en yüksek resmî makamlarından birine, yani Fransız Akademisi’nin daimî sekreterliğine yükseleceğini kim tahmin edebilirdi?

Arapça bir isim taşıyan Amin Maalouf’un ömür boyu Fransız Akademisi üyeliğine seçildiği açıklandığında, bu durum insana sanki Ezher Şeyhi olarak Butros adında birini atamışsınız gibi geliyordu. Yetkinliği eksiksiz, ancak kimliği tartışmalara açık bir adam...

Ne var ki onun yetkinliği, parlak zekâsı ve edebî özü, bu seçime yönelik kimlik temelli her türlü itirazı etkisiz kılacaktı.

Amin Maalouf, yeni kitabı “Dönüşümler Yüzyılı”nda bu derin araştırma yolculuğunu, sürekli değişen bu esrarengiz varlık üzerine sürdürmeye devam ediyor.

Anlatıcı değişmedi. O, hâlâ Ölümcül Kimlikler, Afrikalı Leo, Tanios Kayası ve Kökenler kitaplarının yazarı olan aynı kişi.

Bu eserlerin tümü edebî başyapıt ve eşsiz sanat eserleri düzeyindedir. Hepsi insan ruhunun karmaşıklıklarını derinlemesine araştırır.

Kitabın başlığı, Franz Kafka’nın edebiyat tarihinin en ünlü eserlerinden biri olan “Dönüşüm” adlı eserini de hatırlatacaktır.

Bütün bunlar hem ürkütücü hem de deha ürünüdür.