Bu hafta diğerlerinden farklı. Olaylarından kaçamazsınız. Heyecan verici bir futbol maçıyla meşgul olduğunuz bahanesini uydurmayın. Tankerler, destroyerler ve generallerle dolu Hürmüz Boğazı sorunlarına boğulduğunuzu iddia etmeyin. Yaklaşan randevu, kaçınılmaz olarak Curf es-Sahr haberlerini ve insansız hava araçlarının küçük, mobil bölgesel güçlere dönüştürdüğü fraksiyonların eylemlerini gölgede bırakacaktır. Aynı şey, Afrika Boynuzu'ndaki hızlı ölüm taktikleri, yoksulluk ve savaş dansı için de söylenebilir. Bu sahne, Eisenkot'un İsrail sahnesinde baş kurt tarafından kendisine kurulan tuzaklardan kurtulmaya çalışmasını izlemekten kesinlikle daha ilgi çekici. Dünya, özellikle Nvidia CEO'su ile ilgili son olay gibi, teknoloji yıldızlarının eşlerine olan sadakatsizlikleriyle bile ilgilenemeyecek. Bu olayda evlilik dışı ilişkinin Çin casusluğuyla iç içe geçtiği iddia ediliyor.
Casus olduğu iddia edilen kadının ülkesinde, “Üç Silahşörler” tek bir masa etrafında toplanacak. Dünya, on yıllardır böyle bir sahneye tanık olmamıştı. Bu toplantıya katılanların hepsi de olgunluk çağında. Bill Gates, Jeff Bezos ve Jensen Huang'ın peşini bırakmayan ihanet gibi skandalları yok. En gençleri Şi Cinping yetmiş üç yaşında. Vladimir Putin bir yıl önce, Donald Trump ise ondan yedi yıl önce doğdu. Ancak kişisel skandalların olmaması, hırsların olmadığı anlamına gelmiyor. Trump, İran ve Küba'da zafer ve Nobel Barış Ödülü istiyor. Putin ise Ukrayna'nın beşte birini ve Sovyetler Birliği'nin intikamını almak istiyor. Şi’ye gelince, tıpkı bir dalın köküyle birleşmesi gibi Tayvan'ı geri alma, tarih kitabındaki tek rakibi Mao Zedong'u geride bırakma konusundaki coşkusunu kontrol etmeye çalışıyor.
Üç adam, üç hikâye. Toplantı haberi duyurulduğunda, analistler hemen kendisi ile İkinci Dünya Savaşı'nın son aşamalarında düzenlenen 1945 Yalta Zirvesi arasında paralellik kurdular. Yalta adı sadece zirveye katılanlar nüfuz alanlarının bölüşülmesini ve Avrupa'nın geleceğini tartıştıkları için değil, aynı zamanda mevcut Çar'ın 2014'te masasına çağırdığı ve o zamandan beri de orada kalan Kırım yarımadasında gerçekleştiği için de yankı uyandırıyor.
Yalta'da üç adam masaya oturdu: Beyaz Saray'dan gelen Franklin Roosevelt, Kremlin'den gelen Joseph Stalin ve Downing Sokağı 10 Numara’dan gelen Winston Churchill. Yalta Zirvesi'ni hatırlayan herkes, yükselen Çin'in liderinin artık bir zamanlar “Büyük Britanya” liderinin oturduğu koltuğu işgal ettiğini hemen fark edecektir. İkinci Dünya Savaşı sonrası dünyanın İngiltere'nin büyüklüğünü aşındırdığı ve böylece rakibi Fransa gibi, yavaş yavaş ikinci güç seviyesine gerilediği bir sır değil. Bugün Avrupalıların Çin başkanının adını görmezden gelemeyeceğini söylemek abartı olmaz, ancak İngiltere, Fransa veya İspanya başbakanlarının adlarını unutma hakları var. Üçlü toplantıya katılanlar, Trump'ın şimdi Zelenski'nin ülkesinin bir bölümünü vererek ödüllendirmeye hazırlandığı Putin'in Ukrayna üzerinden sırtından bıçakladığı yaşlı kıtaya dördüncü bir koltuk ayırma gereği duymadılar. Çin imparatorluğuna güvenilir bir alternatif olduğunu henüz kanıtlamamış olan Hint devine bir koltuk tahsis etmek de söz konusu bile değildi.
Şüphesiz ki, bugün dünya hasta bir halde. Siyasi iklimi ve ekonomik koşulları üzerinde bir belirsizlik havası hâkim. Bu, uluslararası hukukun uyarma ve caydırma gücü devre dışı bırakıldıktan sonra, emniyet valfleri olmadan yoğun siste araba sürmeye benziyor. Dünya hasta ve çatışmalarını yönetmek, ekonomisini güvence altına almak, yapay zekanın çılgın yükselişini rasyonelleştirmek ve dikkati çevresel felaketlere geri çevirmek için bir doktorlar komitesine ihtiyaç duyuyor. İllüzyonlara kapılmanın hiçbir gerekçesi yok. Üç lider de kazanmak yerine vazgeçmeyi tercih eden azizler değiller. Etkileyici açıklamaları bazen hırslarını gizleyemiyor.
1970'lerde, politikacılar, iktidar ve gücün dizginlerini ellerinde tutmaya devam etseler bile, dikkatlerini tarihe ve tarihteki yerlerine yönlendirirlerdi. Üçlü zirveye katılan her tarafın bundan kazanacağı bir şey var. Mao'nun tahtında oturan adam, Çin'in dünyanın geleceğine dair herhangi bir tartışmada vazgeçilmez unsur haline geldiğini ve onu görmezden gelme veya zayıflatma döneminin sona erdiğini söyleyebilir. Şi, Washington’un artık eskisi gibi Pekin’i hesaba katmadan sadece Moskova ve kendisini büyük göremeyeceğini, Sovyetler Birliği'nin gerçek varisinin Rusya değil Çin olduğunu ama aradaki önemli farkın Stalin'in haleflerinin sahip olmadığı muazzam teknolojik cephanelik olduğunu söyleyebilir. Şi ayrıca, ülkesinin Rusya'nın nükleer silah kullanma imalarından veya Trump'ın başkalarını yok etme tehditlerinden farklı olarak, sorumlu diplomasiyle ilerlediğini de söyleyebilir.
Putin'in de kazanacağı bir şeyler var. Üçlü zirve, Çinli “yoldaşlarından” yardım almak zorunda kalmış olsa bile Rusya'nın sadece bölgesel bir güç haline gelmediğine dair Çin ve ABD'nin onayı niteliğinde. Rusya, önemli nükleer cephaneliği ve enerji fiyatlarını etkileme imkânı da dahil olmak üzere önemli kozlara sahip. Putin, Ukrayna'daki savaşın ülkesini uluslararası alanda değil, Avrupa'da izole ettiğini ve pratikte Elysee Sarayı'ndaki kişiden daha fazla Beyaz Saray'a yakın olduğunu iddia edebilir. Güç dengesi Putin'in “hain cumhuriyetleri” Sovyet kucağına geri döndürmesine izin vermedi, bu yüzden Büyük Petro ve Büyük Katerina'yı taklit ederek Rus genişleme hayalinin geçici bir canlanmasıyla yetindi.
Ara seçimlerden yaralı çıkan Trump'ın da kazanacağı şeyler var. Sadece Çin ve Rusya ile görüşme gücüne sahip olmakla kalmıyor, aynı zamanda küresel meseleleri ve nükleer ve ekonomik endişeleri ele alan üçlü bir dansa katılma gücüne de sahip. Çin ile şiddetli rekabete ve İran'la savaş konusundaki belirsiz tutumuna rağmen, diplomasiye ve anlaşma diline bağlılığından bahsedebilir.
Bir dünya savaşının ertesinde değiliz, bu yüzden dünya kendi aralarında güçlüler tarafından bir kalıba bölünmüyor. Bununla birlikte, katılımcıların ve ülkelerinin hırslarına rağmen, Çin'deki “Üç Silahşörler” toplantısı gerilimleri azaltmak ve diyalog penceresini açık tutmak açısından yararlı olmaya devam ediyor.