Avrupa’nın seçimi, Ortadoğu’nun düzeni

Avrupa’da beklenen oldu. Brüksel bir süredir beklediği krizle yüzleşti. Avrupa Birliği (AB) üyesi 28 ülkede gerçekleştirilen Avrupa Parlamentosu (AP) seçimlerinde göç ve İslam karşıtı aşırı sağcı partiler, büyük bir zafere imza attı. Fransa’da Marine Le Pen’in Ulusal Birlik Partisi yüzde 24,9 oy ile Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Cumhuriyet Yürüyüşü Partisi’ni geride bırakarak ipi göğüslerken, İtalya’da da İçişleri Bakanı Matteo Salvini’nin göçmen karşıtı Lig partisi oyların yüzde 34,4 oranla birinci oldu. İngiltere’de de aylar önce kurulan ve ülkenin AB’den ayrılık (Brexit) sürecini “onurlu” bir şekilde sonlandırmak isteyen Nigel Farage’ın Brexit Partisi yüzde 32’lik oy oranıyla Muhafazakâr iktidarı sandığa gömdü. Belçika’da ve İsveç’te ise ırkçılar yine ülkenin iktidar adayları olduğunu gösterdi.
Bu sonuçlara göre, bugün aşırı sağın iki parlamenter birliği olan Avrupa Uluslar ve Özgürlük Grubu (ENF) ile Avrupa Özgürlük ve Doğrudan Demokrasi Grubu (EFDD) toplam 108 sandalyeyle AP’nin en büyük üçüncü gücü olmayı başardı. Peki, Brüksel’in tüm değerlerini yerle bir etmeyi savunan bu yeni aktörler Avrupa’nın Ortadoğu politikasını nasıl etkileyecek?
AP’deki hala en büyük grup olan Hristiyan Demokratların gün geçtikçe daha da aşırı sağa kaymasına neden olacak bu yeni güç, her şeyden önce AB üyesi ülkelerin sınırlarının göçmenlere kapatılmasını savunuyor. Mağrip ve Afrika’dan Akdeniz ülkelerine yönelik mülteci dalgasını frenlemek isteyen aşırı sağcı popülizm, göçü engellemek adına bölge ülkelerini “istikrara” kavuşturmayı vadediyor. İtalyan Lig partisi için bunun anlamı Libya’da General Halife Hafter emrindeki Libya Ulusal Ordusu’nun başkent Trablus’a düzenlediği operasyonu desteklemek. Başbakan Fayiz Serrac’ın Mutabakat Hükümeti’nin denetimindeki Trablus’un, Hafter’in eline geçmesiyle, Libya’nın ulusal bütünlüğe erişeceği düşünülüyor. Hafter’e İtalya ve Fransa eliyle binlerce silah temin eden AB böylece, Kuzey Afrika’da bir müttefik edinecek. Libya’dan mülteci akınının önüne set çeken Avrupa, aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki enerji koridorunu da Güneydoğu’dan korumaya alacak. Sığınmacı akınını engellemek adına Kuzey Afrika’ya istikrar getirecek Mısır’da Sisi ve Libya’da Hafter gibi güçlü liderlere destek verme stratejisi aşırı sağın ortaklaştığı önemli konulardan biri.
Avrupalı milliyetçilerin diğer bir güç birliği ise Türkiye’ye dair. AP’de grubu bulunan tüm aşırı sağcı partiler, Türkiye’nin kendi tarih okumalarına tezat olan duruşu nedeniyle Birliğe üye olmasına karşı çıkıyor. Dahası, Seçmenlerine “Türkiye hiçbir zaman AB’ye üye olamayacak” vaadinde bulunan ırkçı partilerin söylemine Hristiyan Demokratlar da destek veriyor. Müzakerelerin onay mercii olan parlamentoda oluşan Türk karşıtı hava önümüzdeki dönemde de ilişkilerin aynı olumsuz havada seyredeceğine işaret ediyor.
Aşırı sağcıların Körfez’deki gerilimlere bakış açısı ise tamamen çıkar odaklı. İran ile 2015’te imzalanan nükleer anlaşmayı korumayı hedefleyen Brüksel’in eski zihniyetinin aksine AB’nin yeni gücü, söz konusu krizle pek alakadar değil. Onlar için Batı sermayesinin yatırımları en önemli belirleyen. Bu nedenle İran pazarındaki Avrupalı şirketlerin kâr marjı, aşırı sağcılar için şimdilik Washington’ın Tahran’daki rejimi yıkmasından daha değerli. Aşırı sağcı dalganın, Ramazan ayından sonra açıklanacak Beyaz Saray tarafından hazırlanan Filistin-İsrail barışına bakışı da yine bu minvalde. Tek elle tutulur söylemleri Birliğin parasının Filistin’e harcanmaması. Maddi saiklerle hareket eden aşırı sağ bu konuda istediğini yapmaya muktedir çünkü parlamentonun en önemli işlevi AB’nin bütçesini kontrol edebilmesi.
Sonuç olarak; AP seçimlerinde iktidar adayı olduğunu ispatlayan aşırı sağcı partilerin Ortadoğu’ya bakışı, tıpkı öncekileri gibi kar ve çıkar odaklı. Fakat bu yeni gücün sınırları korumayı merkeze alan siyaseti, AB’nin Filistin’den Suriye’ye kadar uluslararası alanda dengeleri gözeten pozisyonunu geri dönülemez bir şekilde sarsacak gibi gözüküyor.