Yeni Sudan

Sudan’daki kriz ile ilgili en iyimserler bile müzakerecilerin tam bir çözüme ulaşacağını tahmin etmedi. Nitekim müzakereciler, ilk başta her konuda anlaşmazlığa düştü. Askerler ve siviller, 3 yıl ve 3 aylık süreyle meclis tarafından yönetilecek geçiş süreci konusunda anlaşmaya vardı. Yönetim, yarı yarıya paylaşıldı: 5 asker, 5 sivil ve tarafların kabul ettiği sivil bir üye.
Başlangıçta meclise 21 aylığına askeri komutanlardan birisi başkanlık edecek. Daha sonra askeri komutanın yerine 18 aylığına sivil birisi geçecek. Aynı zamanda başbakanın başkanlığında bağımsız, ulusal ve teknokrat hükümet olarak isimlendirilen ve partizan olmayan sivil bir hükümet kurulacak.
Bu durum, 11 Nisan’da önceki Devlet Başkanı Ömer Beşir’in görevden alınmasını takip eden 3 aylık krizi bitirmeyecek. Aksine bu durumun, Ömer el-Beşir’in Müslüman Kardeşler’in (İhvan) bir kolu olan Ulusal İslami Cephe’nin lideri Hasan Turabi’yle birlikte komplo kurarak, yönetimi ele geçirdiğinden beri 30 yıldır Sudan’a çöken karanlığı bitirmesi umuluyor.
Sudan’ı zorlu günler bekliyor. Farklı zorluklar çıktığında ve marjinal taraflar herkesi zıt yönlere çekmeye çalıştığında zorlu günler, yönetim konseyi üyelerinin birbirlerine sabretme gücünü test edecek. Bu zorluklara rağmen ülkenin durumlarını yeniden düzenlemeye ve birçok bölgeyi kapsayan çatışma durumunu bitirmeye yönelik büyük bir umut var. Sudanlılar, Beşir döneminde savaş ve yolsuzluk nedeniyle başarısız olan ekonomiyi yeniden inşa etmek, eğitimi ve kaynakları yeniden geliştirmek için fırsat yakalayabilecek mi?
8 yıl önce Güney’in bağımsız olmasıyla birlikte Sudan, en önemli kaynağını (petrol) kaybetti. Buna rağmen ortak bölgelerde büyük petrol ve doğalgaz rezervleri bulunuyor. Buna ek olarak Sudan, tarım, balık ve maden gibi doğal kaynaklara sahip. Sudan, normal yaşamına dönüp kalkınmaya başladığı zaman ülkede yoksulluğu ve toplu göçü bitirecek büyük imkânlar var. Nitekim son yıllarda milyonlarca Sudanlının ülkeden ayrıldığı tahmin ediliyor. Sudan’da 121 havalimanı var. Bu havalimanlarından 7 tanesi, Sudan’ı bölge ülkelerinin önüne geçiren uluslararası havalimanıdır. Fakat birçok havalimanı, diğer hizmet sektörleri gibi devre dışı kaldı. Tüm hizmet sektörleri, farklı taraflar arasında siyasi uzlaşmaya ihtiyaç duyuyor. Yapılan siyasi uzlaşma, Sudan ve bölge için büyük bir sevinç kaynağıydı. Zira bölge, daha fazla savaş ve yarayı kaldırmıyor.
Sudan tecrübesi, Arap dünyası ve Afrika kıtası için bir ders olabilir. Ayrıca Askeri Geçiş Konseyi (AGK) ile Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) arasında ilişki kurmaya çalışan Etiyopya ve Afrika Birliği’nin olumlu rolüne övgüde bulunmayı unutmamalıyız.