İki savaş arasındaki benzerlikler: Yemen ve Afganistan

Dünyada hiçbir savaş güzel değildir. Tüm savaşlar kötüdür. Ayrıca zorunlu savaşlar vardır. Yemen ve Suud halkına göre Yemen savaşı da zorunlu savaşlardan birisidir. Yemen savaşı bir seçenek değildir. Çünkü Suudi Arabistan sınırındaki silahlı unsurlar, Suudi Arabistan’ın büyük şehirlerine ve başkent Riyad’ın ötesine ulaşan balistik füzelere sahip.
Fakat Yemen ve Afganistan arasındaki bu karşılaştırmayı neden yapıyoruz? Tarihi ve siyasi bakımdan farklılık göstermesine rağmen iki savaş, coğrafi şartlar ve zorluklar açısından benzerlik gösteriyor.
Yemen savaşı uzadı mı? Evet. Fakat savaşların belirli bir süresi yoktur. ABD, Afganistan savaşına 2001 yılında girdi ve halen Afganistan’da savaşmaya devam ediyor.
Suudi Arabistan ise Yemen’de 2015’ten beri savaşıyor. İki ülkedeki isyancılar arasında da benzerlikler bulunuyor.
Afganistan'daki Taliban Hareketi, Yemen’deki Husiler gibidir. Sünni ve Şii radikaller. Onların savaşları, radikal dini söyleme sahip siyasi bir projedir. Aynı şekilde savaş sahaları da benzerlik gösteriyor. Yeryüzü şekilleri dağlık ve engebelidir. İnsanlar yoksul ve hayatları zordur.
İki savaşın alternatifleri nedir? Sınırlı. Afganistan’dan çekilmek, Taliban’ın ve diğer silahlı güçlerin tüm ülkeyi işgal etmesine neden olacak. Washington, Afganistan’dan ayrılması halinde, durumların 2001 öncesine dönmesinden endişeleniyor. Çünkü Washington, 11 Eylül’de ABD’ye saldıran el-Kaide örgütüne ve müttefiki Taliban Hareketi’ne karşı savaş başlattı.
Büyük bir devlet olarak ABD, yerkürenin batı kısmında ve Afganistan’dan 11 bin km uzaklıkta bulunuyor. ABD’nin Afganistan’dan ayrılması kendisi için daha az zararlıdır. ABD, okyanusların ya da karanın en uzak noktasından Afganistan’daki düşmanına karşı savaş yürütebilir.
Çekilmek, Suudi Arabistan için daha tehlikelidir. Çünkü daha sonra Suudi Arabistan’ın güney sınırında kendisini tehdit eden ve Yemen Cumhuriyeti’nden geri kalanları yok edecek İran’a bağlı bir devlet kurulabilir. Ülke, Yemen halkı için daha büyük ve daha sıkıntılı bir iç savaşa girebilir.
Afganistan’da koalisyona öncülük eden ABD birliklerinin sayısı 16 bin askerdir. Yani Yemen’deki Suudi birliklerinin iki katı.
Afganistan’daki savaşın maliyeti 45 milyar dolardır. Yemen’deki savaşın maliyetinden 4 kat daha fazladır. Afganistan’da savaş, 18 yıldır devam ederken Yemen’de 4 yıldır devam ediyor.
Siyasi bakımdan ABD, Taliban Hareketi’yle doğrudan ve dolaylı olarak müzakereler yaptı. Fakat ABD, şu ana kadar makul çözümlere ulaşamadı. Aynı şekilde Yemen savaşındaki girişimler de iyi durumda değil. Ancak ulusal hükümete katılmaları için Husilere kapı halen açık. Ayrıca Husiler, parlamentoda sandalyeye de sahipler. Husilerin durumu Taliban’dan daha zor. Husiler, Hizbullah gibi radikal ve silahlı bir grup olup gerçek karar sahibi İran rejimine bağlıdır.
Yemen savaşı, istisnai bir durum değildir. Tüm savaşlar gibi Yemen savaşı da garanti değildir. İç ya da dış sebeplerden ötürü Yemen’de çatışmanın dinamikleri değişebilir.
Savaş açmaktan, savaşın devam etmesinden ya da savaştan çekilmekten bahsedileceği zaman söz konusu çatışmayla ilgili şartlar değerlendirilmelidir.