Şarkul Avsat Türkçe https://turkish.aawsat.com Şarkul El-Avsat gazetesi dünyaca en ünlü günlük Arapça gazetesi sayılır. Farklı dört kıtada bulunan 12 şehirde aynı anda basılmaktadır. http://feedly.com/icon.svg

Rusya ile Çin arasında üçüncü yol

Rusya ile Çin arasında üçüncü yol

Pazartesi, 28 Mart, 2022 - 08:45
Abdullah Raddadi
Suudi araştırmacı ve ekonomi uzmanı

Çin ve Rusya, Rusya-Ukrayna savaşından birkaç gün önce stratejik bir ortaklık ilan etti. Taraflar bunu, ‘sınırsız bir ortaklık’ olarak tanımladılar. Çin, savaş parlak verdiğinde Rusya’nın yaptığını işgal olarak tanımlamayı reddetti. Rus medyasının Ukrayna'da biyolojik silahlar olduğuna ilişkin görüşünü destekledi. Yaşananları savaş olarak adlandırmamasına rağmen ABD'yi savaşın ateşini körüklemekle suçladı. Çin'in savaşa siyasi bakışı, başta Batı dünyasının Rus ekonomisine uyguladığı ve zengin Rusları bile etkileyen yaptırımlar olmak üzere Pekin’in ekonomik tutumuna ilişkin tartışmaları gündeme getirdi. Burada soru şu; Çin, Batı dünyasının tepkisini çekse de Rusya ile ticaret hacmini artırarak ve Rus ekonomisinin kayıplarını telafi ederek Moskova’yı bu yaptırımlardan kurtarır mı?

Bu soruyu cevaplamadan önce Çinliler için neyin riskli olduğunu bilmek gerekiyor. Ticaret açısından Rusya, Çin'in bir ortağı ve komşusudur. İki ülke arasındaki ticaret hacmi geçen yıl 147 milyar dolara ulaştı. Bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 36 oranında artış gösteren bu hacim ticaret için tarihi bir seviye oldu. Rusya'nın Çin'e yaptığı ihracatın değeri 79 milyar dolara ulaştı. Bunun yarısından fazlası petrol ve gazdan oluştu.

Buna karşılık Çin, durmadan Rusya'yı boykot etmek ve ona ekonomik yaptırımlar uygulamak yönündeki çağrılara yanıt vermeyerek Batı dünyasını kızdıramaz. Zira Batı ile Çin arasındaki ticaret hacmi, Rusya ile arasındaki ticaret hacminden kat be kat fazla. Nitekim 800 milyar doları aşan ticaret hacmiyle Avrupa Birliği (AB) ve 750 milyar doları aşan ticaret hacmiyle ABD’nin ticaret ortağıdır.

Çin, stratejik açıdan bakıldığında Batı olmadan yapamaz. Çünkü dolarla ticaret yapması gerekiyor ve aynı zamanda ABD'den aldığı teknolojilere de oldukça ihtiyacı var.

Çin son yıllarda maruz kaldığı tüm baskılara rağmen iki tarafla birden mücadele edecek gücü olmadığı için ABD’lileri ve Avrupalıları karşısına almamak için çok uğraşmış ve bunu büyük ölçüde başarmıştır. Ancak aynı zamanda Rusya'dan azımsanmayacak ölçüde ithal ettiği enerji ihtiyacı açısından da savunmasızdır.

Çin sadece geçen yıl Rusya’dan 316 milyar dolar değerinde petrol ve gaz ithal etti. Bu meblağın yaklaşık yarısı demir cevherinden geldi. Batı dünyası bu ithalatı Çin'e sağlayamıyor. Bu yüzden Çin, kendininkinden tamamen farklı ihtiyaçları ve çıkarları bulunan Batı'nın düşmanı olan her ülkeyi kendisine düşman edinemez.

Çin şu an kıskanılacak bir konumda değil. Zira petrolünün yüzde 70'inden fazlasını ve gazının yaklaşık yüzde 40'ını ithal ettiği için savaş, enerji fiyatlarındaki keskin artışın sebeplerinden biri oldu. Ayrıca şu an yeni tip koronavirüs (Kovid-19) pandemisinin başlangıcından bu yana açıklanan en yüksek vaka oranına tanık oluyor. Sıfır vaka politikasını benimsediği için büyük şehirlerinin çoğunda, pandeminin başında dünyadaki tüm ülkelerde yaşananlara benzer şekilde bir sokağa çıkma yasağı uygulanıyor. Buna ilaveten yağmur mevsimi Çin'de buğday ekimi için de uygun değil. Bu da Rusya'dan buğday ithal etme ihtiyacının artması anlamına geliyor. Bu yüzden Çin, kendisini besleyen tedarik zincirlerinin bozulmasından dolayı Rusya-Ukrayna savaşından doğrudan veya dolaylı olarak büyük ölçüde zarar görmektedir.

İlk soruya dönersek; Çin, Rus ekonomisini kurtaracak ve Batı'dan gelen yaptırımların zararını karşılayacak güce sahip. Nitekim Rusya Merkez Bankası'nın Çin'deki rezervlerinin yarısı ya altın ya da Çin yuanı. Çin, özellikle İran'a uygulanan yaptırımlara rağmen piyasadaki fiyattan neredeyse yüzde 10 daha az bir fiyata satın aldığı İran ve Venezuela petrollerinde yaptığı gibi daha düşük fiyattan petrol alabilirse daha fazla Rus malı satın alabilir. Yükselen enerji fiyatları ve Çin’deki taleplerin artmasıyla birlikte Pekin’in Rusya'dan daha düşük fiyata petrol ve gaz satın almak için bir sebebi var. Çinli yetkililer daha önce Batı dünyasındaki ülkelerin Rusya'ya uyguladıkları tek taraflı yaptırımları reddettiklerini açıklamışlardı. Çin, Rus ekonomisinin kurtarıcısı rolünü oynarsa yan yaptırımlara maruz kalabilir. Ancak özellikle yukarıda bahsedilen Çin ile Batı arasındaki ticaret hacmi ve Çin’in dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olduğu göz önüne alınırsa, Çin'e yaptırımlar uygulanması Batı’yı da zarara sokabilir.

Çin üçüncü yolda ilerliyor gibi görünüyor. Rusya'yı boykot etmeyecek. Bu siyasi konumundan ve Rusya ile yaptığı son ortaklıktan açıkça görülüyor. Ancak aynı zamanda bu savaşta askeri olarak da yer almayacak. Rusya ekonomisi için kurtarıcı rolü oynayarak ekonomisini ve Batı ile ilişkisini riske atmayacak. Çünkü Rusya ile olan ticaret hacmi -stratejik önemi olmasına rağmen- toplam ticaret hacminin yüzde 2'sinden fazlasını oluşturmuyor. Çin'in izleyebileceği üçüncü yol, ne tepki verirse versin yine de kendisinden memnun olmayacak gibi görünen ABD'yi kışkırtmadan Rusya ile ilişkisini önemli bir değişiklik yapmadan sürdürmek.


DİĞER KÖŞE YAZILARI

Editörün Seçimi

Multimedya