Körfez’de reform gündeminin hızlandırılması: Korona zamanında bir yol haritası

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin vatandaşları gelecekteki yaşamlarını düşünürken, halihazırda politika yapıcılar olarak bizim rolümüzü nasıl değerlendirecekler? Karşı karşıya kaldıkları zorlu sınavlar dolayısıyla bizi mi suçlayacaklar yoksa onlara sağladığımız refah için bize teşekkür mü edecekler?
Kendime bu soruları sorup duruyorum. 2038 yılında 18 yaşına girecek çocukları düşünüyorum. 2020’de ilk adımlarını atan, ilk kelimelerini söyleyen ve ilk kez tebessüm eden bu çocuklar 2038 yılında liseden mezun olacaklar. Onlar için nasıl bir gelecek hazırlıyoruz?
Şu an acil olarak dikkatimizi vermemiz gereken durumlar olduğu için geleceğe odaklanmak zor. Nitekim düşük petrol fiyatları ekonomik alanı daraltarak politika yapıcıların kullanabileceği seçenekleri sınırladı. İnsanların sağlığı korona salgınıyla acı bir darbe alırken, yüksek bir ekonomik maliyeti de beraberinde getirdi. Şüphesiz bu ikiz krizleri fırsat olarak değerlendirmek zor. Geleceğin lise mezunları şu minvalde çalışmaya bizi davet ediyor: Bölgedeki politika yapıcıların başlatmış olduğu çalışmaları devam ettirmek ve hızlandırmak. Bu çocuklar için yeni bir gelecek planı için şimdiki zamana yatırım yapmalıyız.
Böylece arzu edilen gelecekte bölge, yaklaşan krizlere karşı daha dirençli olacak, vatandaşlar görevleri üstlenmeye hazır olacaklar ve aralarından seçim yapabilecekleri umut vadeden fırsatlar elde edecekler.
Körfez İşbirliği Konseyi’ndeki (KİK) politika yapıcılar bu geleceği gerçekleştirmek için beş temel alana odaklanan bu makaleyi yol haritası olarak dikkate alabilirler: “Beşeri sermayeye yatırım yapmak, kamu sektörüne bağımlılığı azaltmak, bölge ekonomilerini çeşitlendirmek, özel sektörün güçlenmesini teşvik etmek ve yeşil büyümeye (green growth) öncelik vermek.”
KİK ülkelerinin özellikle sağlık konusunda kayda değer ilerleme kaydettiği ilk alanı, beşeri sermayeyi ele alalım. Öncelikle anne ve çocuk sağlığına yapılan onlarca yıllık yatırım dikkate değer sonuçlar verdi. KİK ülkelerinde bugün doğan çocukların yüzde 99’u 5 yaşına kadar, on beş yaşındaki çocukların yüzde 90’ından fazlası ise 60 yaşına kadar yaşayacak. Sağlıkla ilgili gelişmeler şimdiden maziye göre çok daha iyi. Bu mezunların gelecekte üstlenecekleri görevlere hazır olmaları için politika yapıcılar, diğer yüksek gelirli ülkelerle aradaki boşluğu kapatmak için eğitim sonuçlarına odaklanmalıdırlar. Örneğin Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), erken çocukluk eğitimini teşvik etmek için özel sektör odaklı modeli başarıyla kullandı. Bu nedenle, politika yapıcılar için eğitimin kalitesini iyileştirmeye odaklanmak kritik derecede önemlidir. Bu bağlamda yenilikçi yaklaşımların, öğrencilerin sınıfta verimli zaman geçirmelerinin, fen ve matematik alanında öğrencilerin performansını artırmaya odaklanmanın ve eğitimi gerekli becerilerle ilişkilendirmenin önemi açıktır.
Öte taraftan, özellikle istihdam açısından kamu sektörüne bağımlılığın azaltılmasına yönelik adımların devam etmesi gerekmektedir.  KİK ülkelerinden Bahreyn ve Umman, bu konuda diğer devletlerden daha iyi performans göstermektedir. KİK ülkeleri vatandaşlarının çoğunluğu ya devlet ya da devlet kurumları için çalışıyor. Devlet harcamalarının kamu sektörü ücretlerinden özel sektöre yönlendirilmesi, ülkelerin vatandaşlarının ve vatandaş olmayan işçilerin sosyal ve ekonomik refahını destekleyecek seçeneklerin araştırılmasına olanak tanır. Ayrıca kamu sektörüne bağımlılığın azaltılması özel sektörün güçlenmesini teşvik etmeye de yardımcı olur. Zira kamu sektöründeki yüksek ücretler vatandaşların çoğunu kendine çekmektedir. Suudi Arabistan Krallığı 2030 vizyonu kapsamında işgücü reformu stratejisinin bir parçası olarak kamu sektörüne ödenen her türlü mali faydayı incelemek üzere bir komite oluşturdu. Kuveyt ve Umman, Suudi Arabistan Krallığı’nın izinden gidiyor. Korona salgınından büyük ölçüde etkilenen turizme benzer şekilde bu endüstrilerle ilgili olarak, seyahat edenlerin otellerdeki ve havaalanı kontrol noktalarındaki giriş noktalarında hareketini hızlandırmak için yüz tanıma gibi teknolojiyi kullanan yeni bir biçimde onları yeniden keşfetme ihtiyacı olabilir. Bu türden teknolojik gelişmeler kullanmak isteyen şirketleri desteklemek adına yenilikçi yollar yaratacak politika yapıcılar, turizm sektörünün güçlenmesine katkıda bulunmuş olacaklardır.
Bölge ekonomilerinin çeşitlendirilmesi özel sektöre verilen destekle yakından ilgilidir. 2019’da petrol dışı sektörlerdeki ekonomik faaliyetlerin bölge için olumlu sonuçları oldu. Bu çeşitlendirme çabaları, düşük petrol fiyatları ve korona salgını karşısında bölgenin korunmasına bir ölçüde katkıda bulunacaktır. Sürekli çeşitlendirme, üretkenlikte artışı ve verimli yatırımları beraberinde gerektirecektir.
Yeşil büyüme, potansiyel bir yatırım alanı olan beşinci ve son alandır. Yenilenebilir enerji yatırımları ile düşük karbonlu sektörler ve endüstrilerin çıkarına olacak şekilde alınan çeşitlendirme önlemleri somut sonuçlar vermeye başladı. Suudi Arabistan Krallığı ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) yenilenebilir enerji yatırımlarına dair çözümleri, bölgede artan enerji talebinin karşılanmasına katkıda bulunmaktadır. Şu anda Arap bölgesel elektrik piyasasını kurma çabaları, sürdürülebilir kalkınma ve kaynakların daha verimli kullanımına yönelik atılan önemli bir adımdır.
KİK ülkeleri, korona salgını ve petrol fiyatlarındaki düşüş gibi çifte bir krizden etkilendiler. Ancak bu krizlere eşlik eden zorluklarda, ekonomik toparlanma ve bölgedeki ekonomik çeşitlendirme gündeminin güçlendirilmesi için bir fırsat bulunmaktadır. Bu devletler, 2038 mezunları ve sonrasının geleceğini inşa etmek hususundaki düşüncelerine ivme kazandırdılar. Politika yapıcıların gelecek nesle karşı görevleri açıktır. Geleceği yeniden şekillendirmek için bu fırsatın kaçırılmaması gerekiyor.