Huawei… İlk kurşun!

Siyasi gözlemciler ve ekonomistler, Çin-ABD ticaret savaşının en şiddetli olduğu bir dönemde Kanada’nın ABD’nin talebiyle Çin menşeli dev teknoloji şirketi Huawei’in Mali İşler Müdürü Meng Vancou’yu -ki Meng, son günlerde şartlı kefaletle serbest bırakıldı- gözaltına aldığını düşünüyor.
ABD, İran’a teknolojik ürünlerin satışını yasaklayan yaptırımları ihlal ettiği gerekçesiyle şirketin mali işler müdürünün gözaltına alınmasını talep etti. Gözaltı için Meng’in seçilmesi, sembolik anlamlar taşımaktadır. Meng Vancou, Çin’in önde gelen devlet adamlarına yakın ve büyük bir nüfuza sahip olan şirketin kurucusunun kızıdır.
Huawei, Çin ekonomisinin baş tacı ve övünç vesilesi olup dünyanın en büyük şirketlerinden birisidir. Huawei, 2018’in üçüncü çeyreğinde 52 milyon cep telefonu sattı. ABD menşeli Apple şirketiyle kıyaslandığında Huawei, Apple’dan 7 milyondan fazla cep telefonu satışı gerçekleştirdi. Dünya çevresinde 180 bin kişiyi istihdam eden Huawei, 2017 yılında 92 milyar dolardan fazla satış yaptı. Kısacası Huawei, baz istasyonu, akıllı saat, dizüstü bilgisayar ve akıllı telefon gibi elektronik ürün imalatında dünyada en büyük şirkettir. Huawei, Samsung’tan sonra telefon üretiminde dünyada en büyük ikinci şirket sayılmaktadır.
Batı dünyası, Huawei’in kendi şirketlerine büyük bir tehlike arz ettiğini düşünüyor. Çünkü Huawei, SG olarak bilinen 5’inci nesil modern iletişim teknolojisi üretimine öncülük ediyor. SG, benzeri görülmemiş yapay zekâ teknolojisi aracılığıyla tüm telefonları ve farklı araç-gereçleri birbirine bağlayacak yüksek kalitede hızlı bir teknolojidir. Bu da doğal olarak ABD’ye apaçık bir tehdit oluşturmaktadır. Çünkü bu durum, yerel üreticilerin gecikmesinin ardından ABD’yi ve şirketlerini Çin’den talep edilen modern teknolojiyi satın almak zorunda bırakabilir. Motorola ve Cisco’nun gerilemesinin ardından bu konuda tam anlamıyla gerçek bir ABD’li rakip mevcut değil. Batı bloğunda Finlandiya menşeli Nokia ve İsveç menşeli Ericsson şirketleri dışında kaliteli bir rakip kalmadı. ABD hükümeti, uzun süreden beri hükümetin yaptığı ihalelerde Huawei şirketinin öne geçmesine engel oluyor. Çünkü ABD hükümeti, şirketin mülkiyetinden şüphe ediyor.  Şöyle ki ABD hükümeti, Çin askeri istihbaratının şirketin gerçek sahibi olduğunu düşünüyor. Dolayısıyla ABD, dünyada genişlemesinden dolayı Huawei’nin ciddi bir tehlike arz ettiğini ve dünyadaki iletişim ağlarına sızıp ele geçirmesinin ardından iletişim ağlarını bozabileceğini düşünüyor.
Afrika kıtasında cep telefonlarına GSM hizmeti veren 5 lisanslı iletişim firmasının yönetim kurulu üyesiyken şahsen dikkat çekici bir deneyimle Huawei şirketinin gücünün farkına vardım. Gerekli baz istasyonlarını inşa etmek için Avrupa, ABD, Kore ve Japon şirketlerinden özel teklifler alıyorduk. Ta ki Huawei şirketi devreye girerek bize yüzde 110 oranında finansmanı da kapsayan hiç görülmemiş ödeme kolaylıkları teklif etti.  İşte o zaman meselenin klasik ticari zihniyetin ötesine geçtiğini anladım. Bu da özellikle de yapay zekanın ve iletişim cihazlarının tesis edeceği hızlı süper bilgisayar cihazları ve yeni ekonominin dayandığı bilgisayar çipi üretme konusunda ABD ve Çin arasındaki gelecek ekonomik çatışmanın net bir sürecinden başka bir şey değildir.
Her şey, gelişmiş bilgisayar çiplerine bağlı. Bugün modern otomobiller, dört teker üzerinde hareket eden gelişmiş çiplerdir. Bankalar, dünya çevresinde para transfer eden bilgisayarlardır. Ordular bile araç-gereç, demir ve çiplerden oluşmaktadır. Bugün ABD ve müttefikleri (Japonya, Tayvan ve Güney Kore) çip piyasasını güçlü bir şekilde kontrol ederken Çin, başkalarından bu çipleri ithal ediyor. Çip üreten en büyük 15 şirket içerisinde tek bir Çin şirketi bulunmuyor. Huawei, bu alana güçlü bir şekilde girmeyi amaçladığından dolayı vaziyet değişecekti. Fakat Batı, Huawei’i dizginlemek için şirketi açık bir şekilde hedef alarak şirketin ulusal güvenliğe yönelik potansiyel bir tehlike oluşturduğunu düşünüyor. Çin ve ABD arasındaki büyük ekonomik savaş, dokuma, otomobil ve yiyecek alanıyla sınırlı olmayıp modern teknolojiyi özellikle de gelişmiş hızlı çipleri de kapsamaktadır. Huawei, savaşta ilk kurşunu sıktı. Çin’in “gerçek” bir yanıt vermesi için nefesler tutulmaya devam ediyor.