Öfkeli nesli nasıl memnun edersiniz?

Şu ana kadar yapılan çok sayıda ciddi çalışmayı baz alırsak Arap Baharı adı verilen hareketlerin ikinci dalgası sayılan Sudan, Cezayir, Irak ve Lübnan devrimlerinin son olmadığını ve bunları başka dalgaların takip etmesinin mümkün olduğunu söyleyebiliriz. Bunun yanında söz konusu devrimler ne bölgeye özgü bir durumdur ne de yıllardır gözümüzün önünde yaşanan küresel bir olgudan uzaktır. Bu olgu iki kısımdan oluşuyor. Bunlardan ilki gençlerle, ikincisi de küresel olarak öfke ve hayalkırıklığının artması ile ilgilidir.
Bunun açıklamasını ilk olarak; bugün dünyanın nüfusunun yüzde 41’ini 25 yaş alt gençlerin oluşturduğunu ortaya koyan istatistiklerde bulabiliriz. İkinci olarak, artan yaşam yükü, ekonomik zorluklar, iş fırsatlarının azalması, marjinalleşme duygusu ve gelecekten duydukları kaygı karşısında kendilerini çıkmazda gören gençlerin öfkesinde bulabiliriz. Bu iki durumu, Arap Baharı’nın birinci dalgasında; Cezayir ve Sudan’ın yanısıra Lübnan ve Irak halk hareketlerinde net bir biçimde görebiliriz. Venezuela, Brezilya ve Şili'deki protesto gösterilerinde de gençler aktif ve etkin bir unsur olarak öne çıkıyor. Yine Avrupa, Amerika ve Asya hatta bütün dünyadaki iklim gösterilerinin başını da gençlerin çektiği görülüyor.
Gençler protesto ve devrimlerinde babalarının yaşadığı dönemlerde var olmayan teknolojilerden, özellikle de sosyal medya araçları ve akıllı telefonlardan yararlandılar. Sosyal medya platformları gençlerin görüşleri ve haberleri paylaşmalarına, özgürce düşüncelerini dile getirmelerine olanak sağladı. Öfkelerini sanal dünyadan meydanlara ve sokaklara taşıyan protesto gösterilerini düzenlemelerine ön ayak oldu. Bu yüzden sayısız örnekleri gibi Irak ve Sudan’da da yönetimlerin, halk gösterilerini durdurmak ve düzenlenmesini engellemek için internet hizmetlerini durdurmaya yöneldiğine şahit olduk. Bu az da olsa etkili oldu. Ama yine de gittikçe büyüyen, gerçek çözümler ve kökten değişimler gerektiren sorunlardan ve kötüleşen koşullardan kaynaklanan büyük öfkenin yol açtığı protestoları durduramadı.
Demografik yapının değişmesi ve gençlerin sayısının artması yalnızca Arap dünyasında değil, bütün dünyada karar sahipleri için önemli zorluklar yaratıyor. Bu zorlukların başından da işsizlik oranlarının endişe verici bir şekilde yükseldiği bir dünyada gençlere iş fırsatları sağlamak geliyor. Bu yüksek işsizliğin nedeni ise bilgisayar ve yapay zekanın birkaç istisna dışından hemen hemen bütün mesleklerde kullanılması sonucunda birçok iş fırsatının kaybolması ve ekonomik sorunlardır. Bundan 10 ya da daha fazla yıl sonra birçok iş dalında artan bir şekilde robotların insanların yerini alacağı tahmin ediliyor. Örneğin araştırmacılar, yapay zekaya sahip aletlerin 2027 yılına kadar tır ve kamyon sürebilir hale geleceğini tahmininde bulunuyor. Marketlerin çoğunun yapay zeka tekniklerini kullanmaya yöneleceklerini öngörüyorlar. Nitekim bunun ilk örneğini Amazon şirketinin Amazon Go marketlerinde görebiliriz. İlk Amazon Go marketi 2 yıl önce ABD’nin Seattle şehrinde açıldı. Daha sonra ABD’nin çeşitli şehirlerinde 17 şubesi daha hizmete girdi.
Bu değişimler işgücü piyasasında yeni zorluklar yaratıyor ve karar alıcılar için zaten endişe verici olan durumun daha da kötüleşmesine yol açıyor. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) “Dünyada İstihdam ve Sosyal Görünüm: Eğilimler 2018” raporuna göre dünya genelinde yaklaşık 192 milyon kişi işsiz ve 4 milyar insanın hiçbir  sağlık ya da sosyal güvencesi yok. Arap Birliği ise Arap dünyasındaki işsizlerin sayısı 50-60 milyon olduğunu tahmin ediyor. Gelecek 5 yıl içerisinde Arap bölgesinde 27 milyon gencin daha işgücü piyasasına girmesi bekleniyor. Ama bu gençlerin büyük bir çoğunluğu iş bulamayacak. Çünkü iş fırsatlarının azlığından ve yaşam maliyetlerinin yüksekliğinden muzdarip, ümitsizlik, şaşkınlık ve öfke dolu bir önceki nesilden oluşmuş uzun bir sıra önlerinde uzanıyor olacak. Arap gençler arasındaki yüksek işsizlik oranları, dünya genelinde en yüksek olarak sayılıyor. Bu da bölge ülkelerinin çoğundaki zor ekonomik koşullara, iç çatışmalara ve savaşlara nazaran sorunun ciddiyetini ve karmaşıklığını yansıtıyor.
2011 yılından bu yana birbiri ardına yaşanan protesto gösterilerine bu iki unsur; yani gençler ve ekonomik sorunlar baskındı. Bu sırada bazı siyasi taleplerin öne çıktığı da oldu. Ancak gösterilerin öncelikli nedeni ekonomik baskılar ve taleplerdi. Dolayısıyla çözümler de elbette arzu edilen diğer reform taleplerini görmezden gelmeden bu iki unsuru göz önüne almalı ve bunlara odaklanmalı. İlgili Arap ülklerinde eğitim ve sağlık hizmetlerinin gerilemesi, yolsuzluğun yayılması, marjinalleştirme ve siyasi katılımın zayıf olması konusunda ciddi şikayetler var.
Tunus, arzu edilen değişimin biçimsel değil gerçek olması gerektiğini gösteren net bir örnek. Devrimden sonra kurulan hükümetler, insanların taleplerini yerine getiremedi. Gençler ile aralarındaki uçurumu daraltamadı. Bu nedenle gençler, seçim zamanı geldiğinde tercihlerini yeni bir cumhurbaşkanından yana kulladılar. 25-28 yaş arası gençlerin yüzde 90’ı anayasa profesörü Kays Said’e oy vererek geleneksel parti ve siyasi sembollere güçlü bir mesaj verdiler. Yeni bir ruha sahip, değişim özlemlerini dillendiren ve siyasi olarak kirlenmemiş, beklentilerini gerçekleştirmek için ekonomik ve siyasi reformlara odaklanan şahsiyetler istedikleri mesajını verdiler.
Protesto hareketlerinin ön saflarında yer alan gençler, hükümetler için zorluk teşkil edebilir. Hatta bazıları onları ekonomik bir yük ve siyasi bir sorun olarak görebilir. Ancak gençler Arap dünyası için bir avantajdır. Doğum oranlarının gerilemesinden ve genç nüfusun azalmasından muzdarip Avrupa ülkelerinin kendilerinde olmasını istedikleri bir özelliktir. Sorunlarını çözen, beklentilerini karşılayan, umutlarını gerçekleştirmelerini sağlayan siyasi ve ekonomik rejimlerin gölgesinde gençler gerçek bir servettir. Bölge ülkelerinin umut ettiği ekonomik kalkınma için gerçek bir hazinedir. Kalkınma politikalarının bu yaş gruplarından en iyi şekilde faydalanmaya odaklanması durumunda birkaç yıl içerisinde dünya, şu anda Asya kaplanlarından bahsettiği gibi Arap kaplanlarından bahsedebilir. Bunun alternatifi ise öfke girdabının ve yankılarının devam etmesidir.