Şarkul Avsat Türkçe https://turkish.aawsat.com Şarkul El-Avsat gazetesi dünyaca en ünlü günlük Arapça gazetesi sayılır. Farklı dört kıtada bulunan 12 şehirde aynı anda basılmaktadır. http://feedly.com/icon.svg

Elektronik kabile

Elektronik kabile

Pazartesi, 11 Ekim, 2021 - 13:15

Görünüşe göre toplumlarımızın -modernitenin tüm tezahürlerine rağmen- üstesinden gelemediği sosyal olgular var. Bunların başında bir toplum, değerler ve davranış sistemi olarak kabilecilik fikri geliyor.

Sosyal medyada Arapların davranışının tamamen bir kabile davranışı olması dikkat çekici. Örneğin Facebook, Twitter veya son zamanlarda Clubhouse'nin kabile toplantıları olduğunu görüyoruz. Başka bir deyişle bu platformlarda benzerliğe (bir tür eşfikirliliğe) doğru çekiliyoruz ve farklı görüşlere sahip olmaktan çekiniyoruz. Twitter ve Clubhouse’da bizden farklı düşünen kişileri değil, bizimle aynı görüşte olan kişileri takip ediyoruz. Aynı şekilde Facebook sayfalarımızda da aynı trendleri paylaşan arkadaşlarımıza cana yakın davranıyoruz. Acaba neden farklı fikirlerle savaşamıyoruz?

Öncelikle haksızlık yapmamak adına sosyal olmayan, sadece sosyal medyanın üzerine inşa edildiği algoritma ile bağlantılı bir olguya dikkat çekmek isterim. Arama motorları size fikirleriniz ve satın aldığınız şeylerdeki zevkinize hitap eden şeyleri karşınıza çıkarır. Yani bu araçların algoritması, bizi düşüncelerimizi ve arzularımızı destekleyen bir şeye iter. Örneğin elektronik eşyalar satan bir mağazadan bir ürün aldığınızda aynı mağazanın size yalnızca satın aldığınız ürün hakkında değil aynı zamanda aldığınız bu ürüne benzer ürünler ile ilgili durmadan mesajlar gönderdiğini görürsünüz. Program, satın aldığınız ürünü alan kişilerin size uygun olabilecek başka şeyler de aldıklarını bildirir.

Sosyal medya sayfalarında da böyle oluyor. Yazılımın tanıdığınız başka arkadaşlardan dolayı potansiyel arkadaşları size doğru ittiğini görürsünüz. Sosyal medya algoritması, bu platformlardaki herkesi sadece tüketici olarak gören bir piyasa algoritmasıdır. Sosyal medyaya tahakküm eden şey pazar ve metalaştırma felsefesidir. Buradan hareketle sosyal medyadaki her şey kabile davranışı değildir, ancak kabilecilik, fikirleri ve değerleri ile tartışmaya değer bir olgudur. Akıllı telefonlardan tutun bilgisayarlara kadar tüm araçlarıyla elektronik kabilecilik, naraları ve çekinceleriyle aynı eski kabiledir. Ancak tek bir farkla o da şu ki, elektronik kabilenin şeyhi ölürse, hayatında övündüğü on milyonlarca takipçisi cenazesine katılmayacak, belki de gerçek hayatta tanıdığı 10 bilemediniz 20 kişi kendisini gömmek için gelecektir. Tabi kendisi için sanal bir anma töreni yapılmazsa.

Elektronik kabile olgusu, sosyal medyada karalama ve hakareti bir yaşam biçimi olarak benimseyen bireylerin davranışlarında ve birçoğunun üsluplarında görülüyor. Zira buradaki pazar bir felsefe değil, dile hükmeden bayağılıktır.

Ayrıca sosyal medyada antientelektüalizm olgusu dikkat çekiyor. Yazılanların çoğu fikirleri temsil etmiyor. Aksine birbirine benzeyecek derecede kopyala-yapıştır yapılıyor.

Burada sorulması gereken soru şu:

İçi boş fikirlerin kaynağı her zaman aynı içeriği sunacaksa, benzerlerinden kaçınmak için tüketiciler olarak zihinlerimizi yeniden düzenlememiz veya sosyal medya ile başa çıkma yöntemi olarak kendimizi seçip ayıklama yapmaya alıştırmamız mümkün mü? Diğer bir deyişle sorun satıcıysa tüketici o uyuşturucu benzeri içi boş fikirleri satın almaktan kaçınabilir mi?

Sorun her zaman üretici değil tüketicidir. Bugün sosyal medya bize çok şey sunuyor. Ancak en büyük zorluk, tüketicinin pazar felsefesine dayalı bir dünyada bir meta haline dönüşmeme ve pasif alıcı durumundan benzer olanı değil farklı olanı arayan, benzersizliği arayan ve elektronik kabile güruhunun bir parçası olmayan olumlu bir kişiye dönüşme gücüdür.

Günümüzün Arap sosyal medya kullanıcısı kabilecilik düşüncesini ve kabile bireylerinin aynı çadırda uyuyan ve sadece benzerliklerle hareket eden düşüncelerini ve davranışlarını yeniden üretiyor. Bu önemsizliğe ve yüzeyselliğe bulanmış ortamda, görünüşü iPhone ve iPad gibi modern araçlar olan ancak dayanağı modernite öncesi toplulukların dayanağı olan toplumlarla kültürün geleceği ve elektronik kabileler hakkında ciddi bir diyaloğa ihtiyacımız var. Kabileler yalnızca iPhone taşır.


DİĞER KÖŞE YAZILARI

Editörün Seçimi

Multimedya