Kusursuz fırtına!

Yelkencilerin, deniz için uygunsuz havayı tarif ederken yaygın olarak kullandıkları bir tabir vardır: Kusursuz fırtına. Bununla aslında, etkili ve farklı bir dizi faktörün hızlı ve ardışık olarak büyük bir etki oluşturması kastedilmektedir.
Bazı saygın iktisatçı ve finans analizcisi, şu an dünyanın farklı ‘cephelerinde’ olup bitenleri, küresel ekonomideki ‘kusursuz fırtına’nın başlangıcı olarak yorumluyor. Bu görüşlerini ise ABD’deki mali borsalarda peş peşe yaşanan sıkıntıları ve dev şirket General Motors’un (GM) ABD’deki birkaç fabrikasını kapatma niyetine yönelik açıklaması -ki bu çok sayıda çalışanın işinden olması demek- ile destekliyorlar.
Onların bu görüşüne dayanak olarak aldıkları verilerden bir diğeri ise eski ABD Merkez Bankası Başkanı Alan Greenspan’ın 2019’da herkesin kaçıp korunmasını gerektirecek bir felaket yaşanacağı konusundaki uyarısıdır. Nitekim Greenspan, son derece önemli bir ağırlığa sahip olup söyledikleri ciddiyet ve saygı ile karşılanan bir isimdir.
Aynı şekilde petrolün içinde bulunduğu durum var. Zira bu çok önemli ve etkili metanın ederi, çok kısa bir süre içerisinde önemli ölçüde düştü ki bu dünya pazarlarındaki arz fazlasının büyük olduğunun göstergesidir. Bunun yalnızca geleneksel petrol üreticisi olan ülkelere değil ABD’deki petrol üreticileri için de olumsuz yansımaları olacaktır. Nitekim bazı eyaletlerde üretimde bir durgunluk ve fiyatların üretim maliyetinin altına düşmesi gerekçesiyle işten çıkarmalar söz konusu. Bu konuya olan etkisi bakımından Avrupa ekonomilerindeki kriz hali ve Fransa’daki sıkıntıların devam ederek ekonomik istikrarı etkilemek üzere Belçika ve Hollanda’ya yayılması göz ardı edilemez.
Elbette bir de İtalya’nın borçlarına göre kurulmuş patlamaya hazır bir bomba var. Dünyanın en büyük sekizinci ekonomisinde her an bir patlama yaşanarak olumsuz pek çok etkiye kapı aralayabilir. E tabi, İngiltere’nin Brexit krizinin yankılarından ötürü ekonomik olarak gerileyen durumu da görmezden gelinemez. İngiltere’nin saygınlığını koruyarak AB’den çıkmasına dair hala tatmin edici bir anlaşmaya varılabilmiş değil.
Yükselen döviz savaşına vergi ve korumacı gümrük savaşları karşılık veriyor. Bunların tümü, yaşananlara yönelik zihinde oluşan olumsuz imajın kökleşmesine katkı sağlayan mevcut küresel ticaret savaşındaki silah cephaneliğidir. Olanların etkisine maruz kalan Çin ve Hindistan’da ekonomik büyüme oranı geriledi. Üstelik ürkütücü bir seviyeye varan ve daha önce benzerine rastlanmamış bir kamu borcu da var. Öyle ya ülkeler, ekonomik büyümeyi sağlamak için borçlanma politikasına dayanır oldu. Bu da dolayısıyla finans gözlemcilerinin finans tarihinin en tehlikelisi olarak gördüğü bir kabarcığın oluşmasına sebep oldu.
Böylesi tüm koşullar altında tarih bize şu durumu işaret eder: Dünya, askeri bir savaşa hazırlanıyor. En kötü ekonomik koşulların cevabı her zaman şu şekildedir: Uğruna harcama yapılabilmesi için bir savaş başlatmak ve finansal hareketliliği ani ve şok edici bir şekilde artırmak.
Kesinlikle dikkat edilmesi gereken önemli göstergeler var: Japonya, silahlanmasını görülmemiş bir şekilde artırdı ve elli yılı aşkın bir süreden sonra ilk kez, bölgedeki Çin yayılmacılığına karşı koymak adına deniz filosuna iki uçak gemisi kattığını duyurdu. Buna karşılık Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in şu sözü dikkate değerdi: “Tayvan bölgesinin anakara Çin ile birleştirilmesini hızlandırmak gerekiyor.” Aynı şekilde Ukrayna ve Rusya arasında da her düzeyde bir gerilim mevcut. ABD Başkanı Donald Trump ile Demokrat Parti’ye mensup muhalifler arasında görülmedik bir dereceye yükselen sürtüşme de göz ardı edilemeyecek kadar ortada. Bilindiği üzere son meclis seçimlerini muhalifler kazanmıştı. Bu demek oluyor ki Temsilciler Meclisi’ni kontrol edebilir ve dolayısıyla Trump’ın ekonomi programlarını farklı biçimlerde etkisiz hale getirerek oldukça önemli yasal meselelerle onun başını ağrıtabilirler.
Bu farklı unsurlar, iç içe geçmiş; kaygı ve istikrarsızlık unsurları olarak bir araya gelmiştir. Küresel ekonominin de nasibini aldığı bu durum, ‘kusursuz fırtına’ olarak tarif edilebilir. Böyle bir durumda yapılması gereken, onun üstesinden gelmek ve ona iyi hazırlanmak için olağanüstü bir hazırlığa sahip olmaktır.