Golan Tepeleri’ni geri alma ve Lübnan’ı işgal etme arasında Suriye

Bir defasında İsrail hükümetine yakın Yahudi asıllı Amerikalı bir iş insanı, Suriye Devlet Başkanı Hafız Esed’i arayarak kendisine arabuluculuk teklifinde bulundu. İş insanı, kendisine “Ona çekilme haritasını getirerek yanımıza gelmesini söyleyin” şeklinde sert bir yanıt geldiğini söylüyor. 1990’larda Hafız Esed döneminde Şam’a iki teklif sunuldu. Bu tekliflerden birisi, iki tarafın yararına olacak düzenlemelerle birlikte Golan Tepeleri’nin birçok bölgesinden çekilme konusunda Suriye’nin beklentilerine çok yakın bir teklifti. “10 metre anlaşmazlığı” diye adlandırılan bu teklif reddedildi. Beşşar Esed’in yönetime geçmesiyle birlikte arabulucular 2000 yılında geri döndü. Bu, bir geziydi ve sona erdi.
Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat, kendisini durdurmaya çalışan İsrail ve Mısır’ın tüm engelleyici girişimleriyle mücadele etti. Camp David müzakerelerinde ABD Başkanı Jimmy Carter, “Mısır toprağı olan Sina’da Mısır tankların sayısının azaltılması” şartının son anda eklenmesine karar veren İsrail tarafının davranışlarından dolayı özür dileyerek Cumhurbaşkanı Sedat’ın yanına geldi. Cumhurbaşkanı Sedat, sayı konusunda pazarlık yapmadan “tamam” diyerek Carter’i şaşırttı. Sedat, “Onların anlaşmayı engelleyip Sina’yı muhafaza etmek istediklerini biliyorum” dedi. 30 yıl sonra İsrail, terör örgütlerine karşı güvenliği muhafaza etmek için Mısır’dan Sina’ya ağır silah konuşlandırmasını talep etti. Bunun üzerine Mısır, 2011 yılında silahtan arındırılmış bölgeye 3 bin 500 asker, taarruz helikopterleri, 80 zırhlı araç ve 40 tank konuşlandırdı.
Suriye’nin işgal edilen Golan Tepeleri’ni geri almaya yönelik herhangi bir anlaşma yapmak istediğini düşünmüyorum. Eski ve mevcut Suriye yönetiminin komplocu olduğundan ve stratejik Golan Tepeleri’ni geri almayı reddettiğinden değil. Zira bu, mantığa aykırı olup ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger’ın planladığı ateşkes anlaşmasının ardından Golan Tepeleri’nin satışıyla ilgili bir anlaşmanın imzalandığını iddia eden komplo teorisinin bir saçmalığıdır. “Golan Tepeleri’ni geri almanın siyasi bakımdan ağır bir bedeli vardır” ifadesi, Suriye’nin rızasına yönelik en yakın açıklamadır.
Suriye, Lübnan’ı 20 yıl işgal etti.  Bundan dolayı yüzlerce belki de binlerce Suriyeli asker hayatını kaybetti. Öte yandan Suriye, 1974 yılında İsrail’le ateşkes anlaşmasının imzalandığından beri Golan Tepeleri için bir asker bile feda etmedi. Suriye’nin hem Lübnan’ı hem de Golan Tepeleri’ni elde etmesi mümkün değildi. Suriye, Lübnan’a egemen olmayı tercih etti. Öte yandan Golan’ın işgal altında olduğunu ve bir gün geri döneceğini düşündü. Savaşın ve Lübnan işgalinin sürmesi için İsrail işgali, meşru bir bahane olarak devam etti. Daha sonra aynı bahaneyi İran benimsedi. İçimizden birileri şöyle sorabilir: Bu kadar uzun ertelemenin ardından beklenen sonuç nedir?  Zira biz, zamanla demografinin ve coğrafyanın değiştiğini görüyoruz.
“10 metre” müzakerelerinde en tuhaf anlaşmazlıklardan biri de iki tarafa kıyısı olan Taberiye Gölü’nün sınırlarıyla ilgiliydi. İsrail, buharlaşmayla birlikte gölün sularının azalıp sınırlarının değiştiği gerekçesiyle eski haritalardan farklı haritalar getirdi.  
Bugün Tel Aviv, işgal sayılacak derecede Suriye topraklarındaki çok sayıda İranlının varlığını gerekçe gösteriyor. İsrail, İranlıların Suriye’deki varlığını tehdit olarak görüyor. Aynı zamanda Tel Aviv, kendi güvenliğini korumak için Golan Tepeleri’ni ilhak ettiğini ileri sürüyor. ABD Başkanı ve diğer politikacılar, yarım asır devam eden işgalin ardından Golan Tepeleri’nin artık tanınabileceğini düşünüyor. Zira toprak sahipleri, Golan Tepeleri’ni kurtarmak için hiçbir şey yapmadı. Buna rağmen İran ve Türkiye’nin emelleri nedeniyle gelecekte Suriye haritasının değişip küçük devletlere ayrılması halinde ABD’nin Golan Tepeleri’ni tanıma işlemi, meşrulaşacaktır. Veyahut zayıf merkezi bir devlet üzerinde ısrar edilmesi halinde ABD’nin Golan Tepeleri’ni tanıma işlemi, gerçek bir boyut kazanacaktır.