Değişim başkentinin yenilgileri

Sudan’ın 30 yıllık Devlet Başkanı Ömer el-Beşir rejiminin yıkıldığı ve fiili olarak yönetimde bulunmayan Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülaziz Buteflika’nın istifa ettiği bir zamanda Libya’da da harita değişiyor. Libya Ulusal Ordusu, Trablus’a doğru hareket ederek başkenti kuşattı. Radikal silahlı militanların sadece bir önyüzü olan hükümet başkanlığına rağmen ordu, başkent Trablus’u kurtarma noktasında kararlı.
Görevden alınanların hepsinin Doha’ya bağlı olması, 3 olay arasındaki ortak paydayı oluşturmaktadır. Doha, kendisini ‘karar’ ve ‘değişim’ başkenti olarak tanımlıyor. Biz ise Doha’yı Müslüman Kardeşler (İhvan) Örgütü’nün başkenti olmakla suçluyoruz. Eritre ve Etiyopya’da kendisine bağlı güçlerin başarısız olması, Doha’nın bir diğer kaybını temsil etmektedir. Aynı şekilde müttefiki Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yenilgilerini de unutmamalıyız. Erdoğan, ülkesindeki büyük şehirleri toplu olarak kaybetmesinin şokunu henüz atlatamadı. Öyle ki bu kayıp, iktidarda geriye kalan yıllarını tehdit edecektir.
Tabi bu devletlerin ve çekişmelerin fiili olarak Katar’la bir bağlantısı bulunmuyor. Sadece Doha, değişimi bölgedeki siyasi vizyonuyla uyumlu olacak şekilde dikte etmek istiyor. Katar, siyasi vizyonunu uygulamak için yenilmiş ve takibe alınmış uluslararası İhvan Örgütü’nü kullanıyor. Öyle ki örgütün faaliyetleri, dünyanın tüm açık alanlarına yayıldı.
Doha ve İhvan’ın kötü şansından dolayı Beyaz Saray’da kendileriyle aynı fikirde olmayan bir başkan bulunuyor. Doha ve İhvan, önceki Başkan Barack Obama döneminin bittiğinden beri Washington’un desteğini kaybetti. Obama, İhvan Örgütü’ne bir fırsat verdi. Ancak Mısır’daki İhvan hükümeti, içerde ve dışarıda başarılı olamadan hızlı bir şekilde devrildi.
Sudan’ın devrik Devlet Başkanı Ömer el-Beşir’in iktidarı uzun sürdüğünden yıkılışı da yankı uyandırdı. Katarlılar, siyasi hattın devam etmesini garantilemek için birkaç kez krize müdahil olmaya çalıştı. Fakat başarısız oldular. Şimdi de Katar, Libya ordusu tarafından kuşatılan başkent Trablus’taki militanları desteklemeye çalışıyor. Ancak bu, zor bir görev. Çünkü ordu, uzun süreden beri Libya toprağını militanlardan temizliyor. Ordu, geçen yazdan beri tüm operasyonlarında başarılı oldu. Bundan dolayı ordu, sonunda Trablus’a yöneldi.
Ordu, parlamento tarafından bir meşruiyete sahip. Mutabakat Hükümeti Başkanı da aynı meşruiyeti kanıt olarak gösteriyor. Arap Birliği, Libya’daki Katar müttefiklerine fiili olarak karşı çıkıyor. Şöyle ki Arap Birliği, kapılarını Mutabakat Hükümeti’ne açmayı, Katar’ın ve Fayiz es-Serrac’ın General Hafter’in yürüttüğü Libya’yı birleştirme operasyonunu kınamaya yönelik bir toplantı düzenleme taleplerini dinlemeyi reddetti. Aynı şekilde uluslararası büyük güçler de Libya’daki Katar müttefiklerine karşı çıkıyor ve Libya ordusunun girişimlerini destekliyor.
En son ABD Başkanı Donald Trump, Hafter’le telefon görüşmesi gerçekleştirerek teröristlerle mücadele konusunda kendisini desteklediğini belirtti. Burada teröristlerden maksat, Katar tarafından desteklenen ve Trablus’u kontrol eden militanlardır. ABD’nin yanı sıra Rusya ve Fransa da Hafter’i desteklemeye başladı. Arap hükümetlerinin çoğu, aynı eğilimi destekliyor ve Katar’ın müttefikleri olan Trablus militanlarına karşı çıkıyor. Herkes, Libya’da tek rejim ve tek devlet istiyor. Herkes, milis yönetimini sonlandırmak istiyor.
Doha’nın Cezayir’deki şansı, Hartum ve Trablus’takinden daha iyi bir durumda değil. Cuma protestolarının 9’uncusunun devam etmesiyle birlikte Cezayir’de düzenlemeleri radikal gruplar değil ordu yapıyor. Öyle ki radikal gruplar, gösteri meydanlarının dışına itildi.
Beşir’i görevden uzaklaştırmak ve Trablus’u kuşatmak, İhvan’ın nüfuzunu azaltıp Doha’nın hayallerini boşa mı çıkartıyor?  Doha ve İhvan için zorlu gelişmeler meydana geliyor. İçerdeki güçlerle ya da medya aracılığıyla komplo kurarak değişimi kontrol etmek, geçmişte olduğu gibi en azından mevcut süreçte artık etkili değil.