Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Lübnan’a yaptığı ziyarette ülkenin üç üst düzey yetkilisiyle görüştü. Ancak ne kendisi ne de ziyareti dikkat çekiciydi. BM adeta sönümlenmiş bir görüntü veriyordu; zira Guterres, etkisiz ve silik olarak nitelenen görev süresinin son yılına girmiş durumda.
Ziyaret, birçok çevrede eleştirilere yol açtı. Gözlemciler, böylesine çalkantılı ve tehlikeli bir dönemde uluslararası kamuoyuna hitap etmesi beklenen bir ismin neden daha güçlü bir etki ortaya koyamadığını sorguladı. Hatta bazı yorumcular, ziyaretin sıradan bir ülkenin dışişleri bakanı düzeyinde bile görünmediğini dile getirdi.
Genel sekreterlik makamının ağırlığı, temsil edilen ülkeden ziyade o görevi üstlenen kişinin niteliğinden kaynaklanır. Geçmişte bu görevi yürüten isimler arasında İsveçli Dag Hammarskjöld ve Peru’lu Javier Perez de Cuellar gibi kendi ülkelerinin ötesinde etkili figürler öne çıkmıştı. Bu isimler, görevleri boyunca uluslararası diplomaside aktif ve belirleyici roller üstlenmişti. Buna karşın Guterres’in performansının, seleflerinin dinamizminin gerisinde kaldığı ifade ediliyor. Portekizli diplomatın görev süresinde kayda değer bir iz bırakmadığı yönünde eleştiriler de dikkat çekiyor.
Öte yandan, Lübnan’daki ziyaret yalnızca Guterres açısından değil, ev sahibi taraf açısından da dikkat çekici bir tablo ortaya koymadı. Ziyaret, siyasi etki ve prestij açısından beklenen düzeye ulaşamadı.
Guterres’in, bu karmaşık dosyada sıradan bir performans sergileyerek görev süresini tamamlamaya yaklaştığı yorumları yapılıyor. Kriz dönemlerinde sınırlı bir görünürlük sergileyen Guterres’in, küresel gelişmeler karşısında daha çok geçmişe dayalı söylemlere başvurduğu ifade ediliyor. O, tüm seleflerinin aksine, kriz dönemlerinde veya başka zamanlarda nadiren seyahat etti. Dünya etrafında alev alev yanarken, o geçmişin arşivlerinden retorik formüller aramakla meşgul kaldı.
Bu ateşli dönemde Beyrut ziyareti de tam bir felaketti; küresel krizlerin yoğunlaştığı bir dönemde beklenen etkiyi yaratamadı. Uluslararası sistemin genelinde gözlenen tıkanmışlık ve başarısızlık algısı bu ziyarette de hissedildi. Guterres’in, spot ışıklarının payını ve bu dünyanın dönüşümlerinin nedenlerini anlatma hakkını aceleyle aramaya başladığını zar zor fark ettim. Belki de şu anda en çok konuşulan konu, Donald Trump’ın BM’yi Guterres’in elinden alıp Barış Konseyi’ni Gazze’ye taşımasıdır. Yarın Jared Kushner’ın yeni Genel Sekreter adayı olduğunu duyarsak kimse şaşırmayacaktır. Lütfen bunu not edin.
