Kazananı olmayan bir anlaşma: Brexit

İngiltere, AB üyeliğinden çıkışı (Brexit) etrafındaki tartışmalarda, bazılarının da dediği gibi, kulaklarına ya da boğazına kadar batmış durumda. Geçen Pazar günü yapılan hızlı oturumdan sonra AB liderlerinin geri kalanı (27 ülke) İngiltere Başbakanı Theresa May ile varılan anlaşmayı onayladı. Top, şimdi İngiltere’nin sahasında, anlaşmanın kaderi ve May'ın geleceği için kritik bir ikinci yarı olması bekleniyor.
Neden bu İngiliz-Avrupa savaşını önemsememiz gerekiyor?
Çıkarların çatıştığı bir dünyada, bu anlaşmanın sonuçları her iki tarafla sınırlı kalmayacak, kuşkusuz daha büyük olacaktır. Dünyanın en büyük ticari bloğu olarak AB, her zamankinden daha fazla dış ve iç baskıya maruz kalıyor. İngiltere’nin üyelikten ayrılması, özellikle birçok ülkedeki aşırı milliyetçilerin ve sağcı akımların seslerini AB kurumlarına karşı açıktan ve düşmanca yükselttiği bir zamanda, olumsuz etkilere yol açacaktır. Bu akımlar, Avrupa Birliği'ne yönelik nefretini gizlemeyen ABD Başkanı Donald Trump tarafından destekleniyor. AB, Amerika için rakip bir ticaret bloğudur, parçalanması elbette ABD’nin hoşlanacağı bir durumdur. Bu konuda ABD başkanı, Avrupa bloğunu Rus çıkarlarına tehdit olarak gören Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşecek.
Diğer tarafta İngiltere, dünyanın beşinci en büyük ekonomisi ve Almanya’dan sonra Avrupa Birliği’ndeki ikinci büyük ekonomidir. Üyelikten çıkış, her iki taraftaki kayıpların küresel ekonomiye uzanmasına neden olacaktır. Bu, önümüzdeki yıl ABD, Çin, Alman ve Avrupa ekonomileri de dâhil olmak üzere büyük ekonomiler üzerinde baskı oluşturacaktır. Bu iyi bir haber değil, zira etkili birçok taraf, buna dair uyarılarda bulunmuşlardı.
 Buna ek olarak, Uluslararası Para Fonu (IMF), ABD-Çin ticaret savaşı, Brexit’in etkileri ve yükselen faiz oranlarının Brezilya, Türkiye ve Güney Afrika gibi bir dizi gelişmekte olan ülkenin ekonomileri üzerindeki baskısı gibi birtakım olumsuz etkenlere dayanarak, geçen ay, küresel ekonomik büyüme oranlarına dair önceki tahminleri aşağıya çekti.
 Avrupa kesinlikle mutlu değildir ve Brexit’i kazananın olmadığı bir anlaşma olarak görmektedir. Avrupa Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker, AB liderlerinin İngiltere’nin çıkış anlaşmasını kabul ettiği toplantı sonrasında gazetecilere verdiği demeçte, her iki taraf için de üzücü bir gün olduğunu söyledi. Ulaşılan anlaşmanın iyi olup olmadığı sorulduğunda ise, “Yapabileceğimiz en iyi anlaşma” dedi ve hiçbir ayrılığın kolay olmadığını ilave etti.
İngiltere’deki genel hava pek de iyi değildi, zira May’ın AB ile imzaladığı anlaşma etrafında sert tartışmalar yaşanırken, eleştiri okları da kendisine yönelmişti. Brexit anlaşması İngiliz Parlamento'sunda oylanacak.  Bütün göstergeler, Teresa May'in, Parlamento'daki oylamada Ezici bir yenilgi alma ihtimali ile karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Bu durum, AB ile yaptığı karmaşık anlaşmanın bir sonraki aşamasının “belirsizlikler” olacağı anlamına geliyor. İngiltere ekonomisi bundan olumsuz etkilenecektir.
Anlaşmayı ve siyasi geleceğini kurtarmak için savaşan Theresa May, savaşı kazanmak için savaşı sokağa taşıdı ve parlamenterlere baskı yapmaları için onları harekete geçirmenin yollarını arıyor. Planını tanıtmak istiyor, dolayısıyla anlaşmayı “başarılabilecek en iyi anlaşma” olarak lanse etmek için bir iç tur başlattı. Brexit ile ilgili tartışmalardan bıkmış olan İngiliz halkının, parlamenterlere baskı yapması durumunda anlaşmanın geçebileceğini umut ediyor. Bu arada diğer iç sorunlara dikkat çekmek ve AB ile bir sonraki aşamayı müzakere etmek istiyor.
May ayrıca sürecin kendi istediği şekilde yürümesi için hem anlaşmanın onaylanma süresine dikkat çekiyor hem de korku siyasi yürütmeye çalışıyor. Söz konusu anlaşma Parlamentodan geçmediği takdirde, alternatif gelişmenin ya Brexitin tamamen ortadan kalkması ya da herhangi bir anlaşma yapmaksızın çıkış –ki meçhule yelken açmak anlamına gelir- olabileceğini öne sürüyor. AB anlaşmayı yeniden müzakere etme konusundaki isteksizliğini açıkladı. İngiltere'nin önünde, planlanan ayrılık anlaşmasını onaylamak için sadece 119 gün var (29 Mart 2019). 11 Aralık olarak planlanan parlamento oylamasında anlaşma geçmediği takdirde yeni müzakerelerin yapılması mümkün olmayacak.
Gerçekten de, yalnızca May değil, İngiltere'nin tamamı zor günlerle karşı karşıyadır, Anlaşmanın parlamento oylamasında geçmemesi durumunda, ülke birçok karmaşık seçenekle karşı karşıya kalmış, belirsizliklerle dolu bir aşamaya geçmiş olacaktır. Karmaşık alternatifler ise; Avrupa Birliği'ne boşanma tarihini erteletmek veya mevcut anlaşmayı yeniden müzakere etmek ya da May’in yaptığı anlaşmayı göz önünde bulundurarak yeni bir referandum çağrısı yapmak, ya da hiçbir anlaşma yapmadan Birlikten çıkmak veya Brexit’ten tamamen vazgeçip üyelik sürecini devam ettirmek.
May’in, partisinin vekilleri tarafından devrilmesi ya da genel seçimlerin erkene alınma çağrısının yapılması yine ihtimaller arasındadır. Hiç kimse önümüzdeki günlerde neler olacağını kestiremez, özellikle de İngiliz parlamentosunun bu anlaşmaya oylamasından sonra… Bir mucize meydana gelse ve May’in yaptığı anlaşma geçse dahi, gelecek günler hiç de kolay olmayacaktır. Zira sonraki müzakereler daha az karmaşık veya tartışmalı değildir, çünkü 45 yıllık iç içe geçmiş bir ilişkinin ortadan kaldırılması her halükarda kolay olmayacaktır. AB, İngiltere'nin en büyük ihracat pazarıdır (geçen yıl İngiltere, AB'ye 274 milyar sterlin ihracat yapmıştır). Hazine tahminlerine göre, ayrılık May’in anlaşmasına uygun olarak gerçekleşirse, yıllık zarar 40 milyar sterlin olacak ve ilk yıl 39 milyar sterlin (ayrılık faturası) buna eklenecek. Bu rakamlar AB bütçesinde İngiltere'nin yükümlülükleridir. AB’den anlaşma yapmadan ayrılırsa, İngiliz ekonomisi yılda 150 milyar sterlin kaybedecek.
Politikacılar ve yorumcuların ifadelerini göz önüne alındığımızda, İngiltere, II. Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük zorlukla karşı karşıyadır. Gerek Avrupa düzeyinde gerekse 2019 boyunca her açıdan olumsuz gelişmelerin beklendiği küresel ekonomi düzeyinde olsun, etkileri ve sonuçları açısından zorlu bir sürece girileceği muhakkaktır.